Rừng Pơmu Cổ Thụ Tây Giang: Cây Di Sản Nghìn Năm, Đường Vào Từ Đà Nẵng Và Cách Thăm Rừng Thiêng Của Người Cơ Tu

Rừng pơmu Tây Giang ở đâu

Rừng pơmu (tên khoa học Fokienia hodginsii, một loài thuộc họ bách) mọc quanh núi Zi’liêng ở độ cao khoảng 1.500 m so với mặt biển. Viet Nam News và Thông tấn xã Việt Nam ghi khu rừng trải qua hai xã Tr’hy và Axan của huyện Tây Giang cũ, báo Thanh tra ghi cách trung tâm huyện khoảng 40 km về phía tây. Cổng thông tin du lịch Đà Nẵng cho biết hiện nay khu rừng gắn với Làng du lịch sinh thái rừng di sản Pơmu thuộc xã Hùng Sơn, thành phố Đà Nẵng. Vì vậy nếu bạn thấy tên Tây Giang, Quảng Nam trên bản đồ cũ thì đó là cách ghi địa chỉ trước khi hợp nhất.

Người Cơ Tu coi đây là rừng thiêng, nơi các già làng cúng tế trước khi vào mùa lễ. Điều này quyết định cách bạn nên đến: không phải một khu du lịch có biển chỉ dẫn và quầy vé quen thuộc, mà là một khu rừng đang được cộng đồng bảo vệ và chỉ mới mở thêm cho khách tham quan.

Số liệu cây di sản và vì sao lệch nhau

Các bài viết cũ thường ghi một con số duy nhất, nhưng các nguồn đã mở cho thấy số liệu thay đổi theo thời điểm và theo phạm vi đếm:

Viet Nam News còn ghi 725 cây đầu tiên được đưa vào danh sách năm 2015, trong khi các bài khác gắn mốc công nhận với năm 2016. Hai con số này không mâu thuẫn mà phản ánh hồ sơ được lập, duyệt và công bố ở các thời điểm khác nhau. Điều rút ra cho người đi là đừng trích một con số như sự thật cuối cùng: hãy nói rừng có hàng nghìn cây pơmu, trong đó hơn một nghìn cây đã được công nhận cây di sản qua hai đợt.

Những điều nhìn thấy trong rừng

Cây lớn nhất có chu vi 7,52 m theo báo Thanh tra năm 2016, tức đường kính khoảng 2,4 m, và Viet Nam News ghi gần 3 m với chiều cao khoảng 22 m. Tuổi cây được ghi từ 250 đến hơn 1.000 năm tùy bài. Thông tấn xã Việt Nam cho biết khoảng 80 cây đã đổ vì bão hoặc sét và phủ đầy rêu, một số thân đổ vẫn còn lõi rất cứng. Đây là chi tiết đáng nhớ: bạn sẽ gặp cả cây đang đứng lẫn thân gỗ nằm giữa rừng, nên hãy đi chậm và nhìn chỗ đặt chân.

Đường vào và tình trạng sau mưa bão

Từ Đà Nẵng, tuyến vào khu vực Hùng Sơn là quốc lộ 14G qua Đông Giang cũ rồi lên Tây Giang. Bài săn mây Đỉnh Quế Tây Giang ghi quãng hơn 100 km và nên dự trù 3–4 giờ mỗi chiều bằng ô tô, nhưng đó là hướng dẫn cho Đỉnh Quế; phần từ thị trấn vào Làng du lịch sinh thái rừng di sản Pơmu và đi bộ vào rừng chưa có nguồn nêu thời gian. Thông tấn xã Việt Nam năm 2020 mô tả đoạn đường vào chân núi Zi’liêng gập ghềnh, nhiều bụi.

Điều quan trọng nhất là mưa lớn từ cuối tháng 10/2025 gây sạt lở ở Hùng Sơn, và Báo Văn hóa ngày 16/3/2026 ghi thành phố công bố tình huống khẩn cấp về sạt lở ở một số thôn. Chưa tìm được thông báo chính thức về việc mở lại cho khách du lịch, nên đừng đặt cứng lịch trước khi xác nhận với UBND xã Hùng Sơn hoặc đơn vị vận hành làng du lịch.

Lễ khai năm tạ ơn rừng

Theo cổng thông tin du lịch Đà Nẵng, lễ khai năm tạ ơn rừng 2026 diễn ra ngày 4–5/4 tại Làng du lịch sinh thái rừng di sản Pơmu, do cộng đồng Cơ Tu tổ chức. Lịch trình được công bố như sau:

1. Bước 1: Sáng 4/4. Già làng và người dân chuẩn bị nhà cúng, dựng cây nêu và trang trí không gian lễ; khách có thể đi các lối trong rừng và xem chuẩn bị.
2. Bước 2: Chiều 4/4, khoảng 13:30–17:00. Hành trình đi qua rừng di sản với những cây pơmu cổ thụ và phần giới thiệu tín ngưỡng của người Cơ Tu.
3. Bước 3: Tối 4/4. Giao lưu văn nghệ với hát lý, múa tâng tung da dá, đánh cồng chiêng và thanh la; khách có thể tham gia.
4. Bước 4: Sáng 5/4, khoảng 8:00–9:00. Khách theo các già làng đến nhà cúng pơmu, cách làng khoảng 800 m, để xem nghi lễ trung tâm với các lễ vật gồm trâu, dê, lợn và gà.

Báo Văn hóa cho biết kỳ 2026 bị lùi muộn hơn thường lệ khoảng một tháng so với 17–18 tháng Giêng âm lịch, vì vậy ngày lễ có thể thay đổi theo từng năm. Nếu muốn dự lễ, hãy xác nhận ngày với chính quyền xã trước, đồng thời hiểu rằng đây là nghi lễ của cộng đồng, khách là người đến xem chứ không phải người tổ chức.

Cách ứng xử và chuẩn bị

• Không bẻ cành, khắc tên, leo trèo hay ngồi lên rễ cây; không lấy phong lan, rêu, vỏ cây ra khỏi rừng.
• Không xả rác và không nhóm lửa; mang túi để gom rác của mình ra ngoài.
• Xin phép trước khi chụp ảnh người dân và đặc biệt không quay khi chủ lễ đang làm nghi thức.
• Mang giày bám tốt, áo mưa, áo ấm, nước uống, đèn pin nhỏ và bản đồ ngoại tuyến vì sóng có thể yếu.
• Báo lịch trình cho người thân và không vào rừng một mình hoặc sau giờ chiều muộn.

Một điểm cần nói thẳng: các nguồn đã mở không công bố mức vé vào rừng, giá người dẫn hay giá lưu trú, nên bài này không đưa con số. Hãy hỏi giá và xác nhận bằng tin nhắn trước khi đi.

Ghép điểm và xe riêng

Vì đường dài, chuyến đến rừng pơmu hợp nhất khi ghép thành hai ngày một đêm với Đỉnh Quế như bài săn mây đã mô tả, hoặc với làng Cơ Tu Bhơ Hôồng trên đường đi để hiểu thêm văn hóa Cơ Tu. Nếu chỉ có một ngày, hãy chọn một điểm thay vì cố ghép nhiều nơi.

Về xe riêng, Sun Travel không niêm yết tuyến này nên giá được báo theo lộ trình, số người, số ngày và tình trạng đường. Gửi điểm đón, giờ dự kiến và số hành lý qua Zalo/WhatsApp 0384.833.444; hủy hoặc đổi giờ miễn phí nếu báo trước ít nhất 2 giờ. Bạn có thể xem bảng giá xe Đà Nẵng Hội An để hình dung các tuyến đã niêm yết.